အသည်းခြောက်ရောဂါသည် အသည်းတစ်သျှူးများ အမာရွတ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နာတာရှည် အရက်စွဲခြင်း၊ အသည်းရောင်အသားဝါ နှင့် အချို့သော autoimmune ရောဂါများကဲ့သို့သော အကြောင်းရင်းများကြောင့် ကြာရှည်အသည်းပျက်စီးခြင်း၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အသည်းသည် အဆိပ်ထုတ်ခြင်းနှင့် ပရိုတင်းဓာတ်ပေါင်းစပ်ခြင်းအပါအဝင် ၎င်း၏မရှိမဖြစ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် ထိရောက်မှုနည်းလာသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် အသည်းခြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများနှင့် တိုးတက်မှု၊ တိရစ္ဆာန်ငယ်များတွင် autoimmune ရောဂါပုံစံများကို မည်ကဲ့သို့အသုံးပြုကြသည်၊ အသည်းရောဂါကို သုတေသနပြုရာတွင် ဤပုံစံများ၏ အရေးပါပုံကို စူးစမ်းလေ့လာပါသည်။
Cirrhosis ဆိုတာဘာလဲ။
အသည်းခြောက်ခြင်းသည် ရေရှည်အသည်းပျက်စီးခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး ကျန်းမာသောအသည်းတစ်သျှူးများကို အမာရွတ်တစ်သျှူးများဖြင့် အစားထိုးကာ အသည်း၏ပုံမှန်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။ အသည်းသည် အန္တရာယ်ရှိသော အရာများကို ဖယ်ရှားပေးခြင်း၊ မရှိမဖြစ် ပရိုတင်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် ဇီဝြဖစ်ပျက်မှုကို ထိန်းညှိရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။
အသည်းခြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများ ကွဲပြားသော်လည်း အဖြစ်များဆုံး အကြောင်းရင်းများမှာ-
နာတာရှည်အရက်သောက်သုံးခြင်း- အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးခြင်းသည် အသည်းခြောက်ခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အရက်သည် အသည်းဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေကာ အမာရွတ်ဖြစ်စေသည်။
အသည်းရောင်ရောဂါ- အသည်းရောင်အသားဝါ B နှင့် C ကဲ့သို့သော နာတာရှည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများသည် အသည်းရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အသည်းခြောက်ခြင်းအထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အရက်မဟုတ်သော အသည်းအဆီဖုံးရောဂါ (NAFLD) - အဝလွန်ခြင်းနှင့် ဆီးချိုရောဂါနှင့် မကြာခဏ ဆက်စပ်နေသောကြောင့် NAFLD သည် အသည်းအတွင်း အဆီများစုပုံလာကာ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတွင် အသည်းခြောက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။
Autoimmune ရောဂါများ- ခန္ဓာကိုယ်၏ ခုခံအားစနစ်က အသည်းဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်သည့် autoimmune hepatitis ကဲ့သို့သော အခြေအနေများသည်လည်း အသည်းခြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အသည်းခြောက်ခြင်းသည် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် သိသာထင်ရှားသော လက္ခဏာများ မပြတတ်သောကြောင့် သိသာထင်ရှားသော ထိခိုက်မှုမဖြစ်ပွားမီအထိ ရောဂါရှာဖွေရန် ခက်ခဲစေသည်။ အသုံးများသော ရောဂါရှာဖွေရေးကိရိယာများတွင် သွေးစစ်ခြင်း၊ ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (ဥပမာ အာထရာဆောင်း သို့မဟုတ် CT စကင်န်များ) နှင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသည်းပျက်စီးမှုကို အကဲဖြတ်ရန် အသည်းအသားစယူခြင်း ပါဝင်သည်။
Cirrhosis မှာ ဘာတ�
အသည်းပျက်စီးသည့်အခါတိုင်း၊ ၎င်းသည် တစ်သျှူးအသစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် သူ့ကိုယ်သူ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ကြိုးစားသည်။ သို့သော်၊ အသည်းခြောက်ခြင်းကဲ့သို့သော နာတာရှည်အခြေအနေများတွင်၊ ကျန်းမာသောအသည်းဆဲလ်များအစား အမာရွတ်တစ်သျှူးများကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် မပြည့်စုံပါ။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤအမာရွတ်တစ်သျှူးများ စုပုံလာကာ ကျန်းမာသော အသည်းဆဲလ်များကို တဖြည်းဖြည်း အစားထိုးလာပြီး အသည်း၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။ အသည်းခြောက်ခြင်းသည် ပိုဆိုးလာသည်နှင့်အမျှ အသည်းချို့ယွင်းခြင်း၊ variceal bleeding နှင့် အသည်းကင်ဆာကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ရှိလာနိုင်သည်။
Cirrhosis တွင် Autoimmune Diseases ၏ အခန်းကဏ္ဍ
Autoimmune ရောဂါများသည် အသည်းကို မှားယွင်းတိုက်ခိုက်သည့် ခုခံအားစနစ်က အသည်းခြောက်ခြင်း၏ အရေးပါသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် autoimmune hepatitis တွင်၊ ခုခံအားစနစ်သည် အသည်းဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်ပြီး ရောင်ရမ်းစေပြီး၊ မကုသဘဲထားပါက အသည်းခြောက်သည်။ Autoimmune ရောဂါများသည် ရောဂါရှာဖွေရန် ခက်ခဲနိုင်ပြီး မှန်ကန်သော စီမံခန့်ခွဲမှုမရှိဘဲ အသည်းခြောက်ခြင်းသို့ နှေးကွေးသော်လည်း ရှောင်လွှဲ၍မရပါ။
ကြွက်နှင့် ကြွက်ကဲ့သို့သော တိရိစ္ဆာန်ငယ်လေးများတွင် အော်တိုခုခံအားရောဂါပုံစံများကို သုတေသီများက တီထွင်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည့် autoimmune ရောဂါများသည် အသည်းခြောက်ခြင်းကို မည်သို့ဖြစ်စေကြောင်း နားလည်ရန် စိတ်ဝင်စားမှု ကြီးထွားလာသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အသည်းပျက်စီးမှု ယန္တရားများကို လေ့လာခြင်း၊ autoimmune အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါဗေဒကို နားလည်ခြင်းနှင့် အသည်းခြောက်ခြင်းအတွက် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ကုထုံးနည်းဗျူဟာများကို စမ်းသပ်ခြင်းအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်ပါ။
Cirrhosis သုတေသနတွင် တိရစ္ဆာန်ငယ်လေးများ၏ အခန်းကဏ္ဍ
တိရစ္ဆာန်ပုံစံငယ်များသည် အသည်းခြောက်ခြင်းနှင့် autoimmune ရောဂါများအကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့၏နားလည်သဘောပေါက်မှုကို မြှင့်တင်ရာတွင် အရေးကြီးပါသည်။ တိရိစ္ဆာန်များတွင် အသည်းခြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော စွမ်းရည်သည် သုတေသီများအား လူသားများ၏ အသည်းရောဂါများကို အတုယူကာ ထိန်းချုပ်ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လေ့လာနိုင်စေပါသည်။ CCl₄-ဖြစ်ပေါ်စေသော အသည်းခြောက်ကြွက် မော်ဒယ်များကို အများဆုံးအသုံးပြုပြီး အသည်းခြောက်ခြင်းအား စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် မော်ဒယ်အများအပြားကို အသုံးပြုပါသည်။
CCl4-Induced Cirrhosis Rat Model
CCl₄-induced cirrhosis ကြွက်နမူနာသည် အသည်း fibrosis နှင့် cirrhosis ကိုလေ့လာရန်အတွက် အသုံးအများဆုံးတိရစ္ဆာန်ပုံစံများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ Carbon tetrachloride (CCl₄) သည် အသည်းဆဲလ်များကို ထိခိုက်စေသော ဖရီးရယ်ဒီကယ်များကို ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် အသည်းပျက်စီးမှုကို ဖြစ်စေသော hepatotoxin ဖြစ်သည်။ CCl₄ ကို ရက်သတ္တပတ်များ သို့မဟုတ် လများအတွင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ထိတွေ့ခြင်းသည် ဗဟို lobular hepatic necrosis၊ ရောင်ရမ်းမှု ပြင်းထန်သော ကိုယ်ခံအား တုံ့ပြန်မှု နှင့် fibrosis ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် အသည်းခြောက်ခြင်းအထိ တိုးလာပါသည်။
CCl4-Induced Cirrhosis နောက်ကွယ်ရှိ ယန္တရား
CCl₄ ကို အသည်းအင်ဇိုင်းများဖြင့် ဇီဝြဖစ်ပျက်သောအခါ၊ ၎င်းသည် အသည်းဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေသည့် လွန်ကဲသော ဓာတ်ပြုဇီဝဖြစ်စဉ်များကို ဖန်တီးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရောင်ရမ်းမှုနှင့် fibrotic တုံ့ပြန်မှုများကို အစပျိုးစေပြီး တစ်သ��ှူးအမာရွတ်များကို ဖြစ်စေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤပျက်စီးမှုသည် စုပုံလာပြီး အသည်း၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆုံးရှုံးစေသည်။ CCl₄-ဖြစ်ပေါ်စေသော cirrhosis မော်ဒယ်သည် အသည်းဒဏ်ရာ၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် အသည်းခြောက်ခြင်းတွင် ပ�
တိရိစ္ဆာန်လေးများတွင် အခြားသော Autoimmune Disease ပုံစံများ
CCl₄ အပြင်၊ အခြားသော autoimmune ရောဂါပုံစံများကို တိရစ္ဆာန်ငယ်များတွင် အသည်းခြောက်ခြင်းကို လေ့လာရန် အသုံးပြုပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကြွက်များတွင် autoimmune hepatitis ပုံစံများသည် အသည်းဆဲလ်များပေါ်ရှိ autoimmune attack ကိုအတုယူကာ အသည်းခြောက်ခြင်းကိုဖြစ်စေသည်။ ဤပုံစံများသည် အသည်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းများကို မည်ကဲ့သို့ အကျိုးပြုသည်ဖြစ်စေ T-cells နှ
ဘုံနည်းလမ်းတစ်ခုတွင် TNF receptors များ သို့မဟုတ် လွန်ကဲစွာဖော်ပြသော interleukin-6 (IL-6) ကဲ့သို့သော autoimmune ရောဂါများအတွက် မျိုးရိုးဗီဇအရ ကြွက်များကို အသုံးပြုခြင်း ပါဝင်သည်။ ဤပုံစံများသည် ခုခံအား ကျဆင်းစေသော ဆေးဝါးများ ကဲ့သို့သော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ကုထုံးများကို စမ်းသပ်ရန်အတွက် အရေးကြီးသည်မှာ autoimmune hepatitis ၏ လက္ခဏာများကို သက်သာစေပြီး cirrhosis ဖြစ်နိုင်ချေကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးပါသည်။
လူသားများတွင် အသည်းခြောက်ခြင်းကို ကုသခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း။
အသည်းခြောက်ခြင်းသည် တိုးတက်သောရောဂါဖြစ်သော်လည်း၊ စောစီးစွာသိရှိနိုင်မှုနှင့် သင့်လျော်သောစီမံခန့်ခ�rotic တုံ့ပြန်မှုများကို အစပျိုးစေပြီး တစ်သ��ှူးအမာရွတ်များကို ဖြစ်စေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤပျက်စီးမှုသည် စုပုံလာပြီး အသည်း၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆုံးရှုံးစေသည်။ CCl₄-ဖြစ်ပေါ်စေသော cirrhosis မော်ဒယ်သည် အသည်းဒဏ်ရာ၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် အသည်းခြောက်ခြင်းတွင် ပါဝင်သော မော်လီကျူလာနှင့် ဆဲလ်များ၏ ယန္တရ��းများကို နားလည်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ သုတေသီများသည် အသည်းခြောက်ခြင်း ကြီးထွားမှုကို နှေးကွေးခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်တန့်ရန် ရောင်ရမ်းခြင်းကို ပစ်မှတ်ထားသည့် က
နာတာရှည် အရက်သောက်ခြင်းကြောင့် အသည်းခြောက်ခြင်း- ပထမအဆင့်မှာ အသည်းခြောက်ခြင်း၏ တိုးတက်မှုကို သိသိသာသာ နှေးကွေးစေသည့် အရက်သောက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရန် ပထမအဆင့်ဖြစ်သည်။ အာဟာရထောက်ပံ့မှုနှင့် ascites နှင့် bleeding varices ကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းသည်လည်း အရေးကြီးပါသည်။
အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုးကြောင့်ဖြစ်သော အသည်းခြောက်ခြင်း- Antiviral ကုထုံးများသည် အသည်းရောင်အသားဝါ B နှင့် C ပိုးများကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် ထိရောက်မှုရှိပြီး အသည်းခြောက်ခြင်း၏တိုးတက်မှုကို ဟန့်တားခြင်း သို့မဟုတ် နှေးကွေးစေနိုင်သည်။
Autoimmune Hepatitis ကြောင့် အသည်းခြောက်ခြင်း- corticosteroids ကဲ့သို့သော ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများသည် ရောင်ရမ်းမှုကို ထိန်းညှိပေးပြီး autoimmune အသည်းရောင်ရောဂါရှိသူများတွင် နောက်ထပ်အသည်းပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။
အချို့သောအခြေအနေများတွင်၊ အသည်းခြောက်ခြင်းသည် ပုံမှန်အသည်းလုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပြန်လည်ရရှိရန် အသည်းအစားထိုးကုသမှုခံယူရန်လိုအပ်ပြီး နောက်ဆုံးအဆင့်အသည်းရောဂါအထိ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
အမေးအဖြေများ
အသည်းခြောက်ခြင်းဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ။
အသည်းခြောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ကျန်းမာသော
အသည်းခြောက်ခြင်းရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။
၎င်း၏အစောပိုင်းအဆင့်တွင်၊ အသည်းခြောက်ခြင်းသည် ရောဂါလက္ခဏာမပြနိုင်ပါ။ ရောဂါတိုးလာသည်နှင့်အမျှ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသားဝါခြင်း (အရေပြားနှင့် မျက်လုံးများဝါခြင်း)၊ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်း (ascites) ကဲ့သို့သော လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန်ငယ်လေးများသည် အသည်းခြောက်ခြင်းကို သုတေသနပြုရာတွင် မည်သို့ကူညီပေးသနည်း။
တိရစ္ဆာန်ငယ်များ အထူးသဖြင့် ကြွက်များနှင့် ကြွက်များကို အသည်းပျက်စီးခြင်းနှင့် အသည်းခြောက်ခြင်းတို့ကို လေ့လာရန် autoimmune ရောဂါပုံစံများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဤပုံစံများသည် သုတေသီများအား အသည်း fibrosis ၏ ယန္တရားများ�
CCl4 ဖြစ်ပေါ်စေသော အသည်းခြောက်ခြင်း ပုံစံကား အဘယ်နည်း။
CCl4 ဖြစ်ပေါ်စေသော အသည်းခြောက်ခြင်းပုံစံတွင် အသည်းပျက်စီးမှုကို ဖြစ်စေသည့် အရာတစ်ခုဖြစ်သည့် ကြွက်များကို ကာဗွန် tetrachloride နှင့် ထိတွေ့ခြင်း ပါဝင်သည်။ ဤပုံစံကို အသည်းရောဂါ၏ တိုးတက်မှုကို လေ့လာရန်နှင့် ကုသမှုအသစ်များကို စမ်းသပ်ရန်အတွက် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုပါသည်။
အသည်းခြောက်ခြင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ပါသလား။
အခြေအနေအများစုတွင်၊ အသည်းခြောက်ခြင်းကို အပြည့်အဝ ပြောင်းပြန်လှန်၍မရပါ။ သို့သော်လည်း စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းသည် အခြေအနေကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ နောက်ထပ် ပျက်စီးမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ အဆင့်မြင့်မားသော အသည်းခြောက်ရောဂါတွင် အသည်းအစားထိုးကုသမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
နိဂုံး
အသည်းခြောက်ရောဂါသည် စောစီးစွာ သိရှိနိုင်ပြီး ထိရောက်သော စီမံခန့်ခွဲမှု လိုအပ်သော ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ Autoimmune ရောဂါများသည် အသည်းခြောက်ခြင်း၏ အရေးပါသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဤအခြေအနေများ၏ နောက်ကွယ်ရှိ ယန္တရားများကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းသည် ထိရောက်သောကုသမှုများပြုလုပ်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် autoimmune disease model နှင့် CCl4-induced cirrhosis ပါ၀င်သော တိရိစ္ဆာန်ပုံစံငယ်များသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အသည်းရောဂါအသိပညာကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကုထုံးအသစ်များ ဖော်ဆောင်ရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ ဆက်လက်သုတေသနပြုခြင်းဖြင့်၊ ဤအခြေအနေဆိုးဆိုးရွားရွားခံစားနေရသူများအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကုသမှုနည်းလမ်းများ ထွက်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
