Idiopathic Pulmonary Fibrosis (IPF)
● ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် အကြောင်းတရားများ
IPF ၏ လက္ခဏာများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ပိုဆိုးလာတတ်သည်။ လက္ခဏာများတွင် ပါဝင်နိုင်သည်- အသက်ရှုကြပ်ခြင်း၊ ဆက်တိုက် ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်းနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
IPF သည် interstitial အဆုတ်ရောဂါအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အဆုတ်တစ်သျှူးများ ထူလာကာ တောင့်တင်းလာကာ နောက်ဆုံးတွင် အဆုတ်အတွင်း အမာရွတ်တစ်သျှူးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အမာရွတ် (သို့) fibrosis သည် အဆုတ်အတွင်း ပျက်စီးခြင်းနှင့် အနာကျက်ခြင်းသံသရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာပုံရသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ၊ အနာကျက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် မှန်ကန်စွာအလုပ်မလုပ်တော့ဘဲ အမာရွတ်တစ်ရှူးပုံစံများဖြစ်လာသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုများကို မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို မသိရသေးပါ။

● မော်ဒယ်များ 【ရက်စွဲ➡ မော်ဒယ်များ】
| ● ကြွက်များတွင် BLM Induced IPF မော်ဒယ် 【ယန္တရား】Bleomycin (BLM) သည် ကွဲပြားသော အသားအရည် အမျိုးအစားများကို ကုသရန် အသုံးပြုသော ဆေးဖြစ်သည်။ BLM ၏ အဆိုးရွားဆုံးဆိုးကျိုးမှာ အဆုတ်အဆိပ်သင့်ခြင်းဖြစ်ပြီး အဆုတ်တည်ဆောက်ပုံများကို ပြန်လည်မွမ်းမံခြင်းနှင့် အဆုတ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆုံးရှုံးစေပြီး လျှင်မြန်စွာ သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေသည်။ BLM သည် ဓာတုကုထုံးခံယူနေသည့် လူနာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် အလားတူ histologic အဆုတ်ပုံစံကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့် တိရစ္ဆာန်များတွင် အဆုတ် fibrosis ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အသုံးအများဆုံးဆေးများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤပုံစံသည် patchy parenchymal ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ဓာတ်ပြု hyperplasia ရှိသော epithelial cell ဒဏ်ရာ၊ epithelial-mesenchymal အသွင်ကူးပြောင်းမှု၊ fibroblasts ၏အသက်သွင်းခြင်းနှင့် myofibroblasts များဆီသို့ကွဲပြားခြင်း၊ မြေအောက်ခန်းအမြှေးပါးနှင့် alveolar epithelium ဒဏ်ရာများဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာဖြစ်သည်။
|
| ● SiO 2 Induced Rat IPF မော်ဒယ် 【ယန္တရား】Silicosis သည် အမှုန်အမွှားများနှင့် နှစ်ရှည်လများ ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အသက်အန္တရာယ်ရှိသော လုပ်ငန်းခွင် နာတာရှည် အဆုတ် fibrotic အဆုတ်ရောဂါဖြစ်သည်။2အဆုံးစွန်လေလမ်းကြောင်းအတွင်း၌ စုပုံနေသော ဆီလီကာအမှုန်အမွှားများကို နှိုးဆွသောအခါ၊ စီလီကာအင်တီဂျင်၏လုပ်ဆောင်မှုနှင့်တင်ပြမှုတွင် dendritic cells (DC) နှင့် macrophages ကဲ့သို့သော အန်တီဂျင်တင်ပြသည့်ဆဲလ်များ (APC) မှ T lymphocytes များကို အသက်သွင်းခဲ့သည်။ စီလီကာအမှုန်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေသော အဆုတ် fibrosis ၏ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွင် Th1 နှင့် Th2 အပါအဝင် CD4+ T ဆဲလ်များ၏ပါဝင်မှုကို လေ့လာမှုများစွာတွင် ညွှန်ပြထားသည်။
|
Idiopathic Pulmonary Fibrosis (IPF)
● ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် အကြောင်းတရားများ
IPF ၏ လက္ခဏာများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ပိုဆိုးလာတတ်သည်။ လက္ခဏာများတွင် ပါဝင်နိုင်သည်- အသက်ရှုကြပ်ခြင်း၊ ဆက်တိုက် ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်းနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
IPF သည် interstitial အဆုတ်ရောဂါအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အဆုတ်တစ်သျှူးများ ထူလာကာ တောင့်တင်းလာကာ နောက်ဆုံးတွင် အဆုတ်အတွင်း အမာရွတ်တစ်သျှူးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အမာရွတ် (သို့) fibrosis သည် အဆုတ်အတွင်း ပျက်စီးခြင်းနှင့် အနာကျက်ခြင်းသံသရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာပုံရသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ၊ အနာကျက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် မှန်ကန်စွာအလုပ်မလုပ်တော့ဘဲ အမာရွတ်တစ်ရှူးပုံစံများဖြစ်လာသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုများကို မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို မသိရသေးပါ။

● မော်ဒယ်များ 【ရက်စွဲ➡ မော်ဒယ်များ】
| ● ကြွက်များတွင် BLM Induced IPF မော်ဒယ် 【ယန္တရား】Bleomycin (BLM) သည် ကွဲပြားသော အသားအရည် အမျိုးအစားများကို ကုသရန် အသုံးပြုသော ဆေးဖြစ်သည်။ BLM ၏ အဆိုးရွားဆုံးဆိုးကျိုးမှာ အဆုတ်အဆိပ်သင့်ခြင်းဖြစ်ပြီး အဆုတ်တည်ဆောက်ပုံများကို ပြန်လည်မွမ်းမံခြင်းနှင့် အဆုတ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆုံးရှုံးစေပြီး လျှင်မြန်စွာ သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေသည်။ BLM သည် ဓာတုကုထုံးခံယူနေသည့် လူနာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် အလားတူ histologic အဆုတ်ပုံစံကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့် တိရစ္ဆာန်များတွင် အဆုတ် fibrosis ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အသုံးအများဆုံးဆေးများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤပုံစံသည် patchy parenchymal ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ဓာတ်ပြု hyperplasia ရှိသော epithelial cell ဒဏ်ရာ၊ epithelial-mesenchymal အသွင်ကူးပြောင်းမှု၊ fibroblasts ၏အသက်သွင်းခြင်းနှင့် myofibroblasts များဆီသို့ကွဲပြားခြင်း၊ မြေအောက်ခန်းအမြှေးပါးနှင့် alveolar epithelium ဒဏ်ရာများဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာဖြစ်သည်။
|
| ● SiO 2 Induced Rat IPF မော်ဒယ် 【ယန္တရား】Silicosis သည် အမှုန်အမွှားများနှင့် နှစ်ရှည်လများ ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အသက်အန္တရာယ်ရှိသော လုပ်ငန်းခွင် နာတာရှည် အဆုတ် fibrotic အဆုတ်ရောဂါဖြစ်သည်။2အဆုံးစွန်လေလမ်းကြောင်းအတွင်း၌ စုပုံနေသော ဆီလီကာအမှုန်အမွှားများကို နှိုးဆွသောအခါ၊ စီလီကာအင်တီဂျင်၏လုပ်ဆောင်မှုနှင့်တင်ပြမှုတွင် dendritic cells (DC) နှင့် macrophages ကဲ့သို့သော အန်တီဂျင်တင်ပြသည့်ဆဲလ်များ (APC) မှ T lymphocytes များကို အသက်သွင်းခဲ့သည်။ စီလီကာအမှုန်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေသော အဆုတ် fibrosis ၏ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွင် Th1 နှင့် Th2 အပါအဝင် CD4+ T ဆဲလ်များ၏ပါဝင်မှုကို လေ့လာမှုများစွာတွင် ညွှန်ပြထားသည်။
|